Gotze Kalsbeek

Author's posts

okt 20 2018

Beelden uit Timbuktu

In Zuid Marokko aan de grens met de Sahara staat deze wegwijzer. Tombouctou…. dwars door de woestijn ……. 52 dagen.

De Nederlandse journalist Bram Vermeulen is regelmatig op reportage in de Sahel en de Sahara.

Op zoek naar verhalen onder andere over vluchtelingen / gelukzoekers die, op weg naar Europa, stranden in de Sahara. Zie blogpost Geobronnen >>>

En hij spreekt in woestijnsteden met gelukzoekers die moesten terugkeren    Zie blogpost Geobronnen >>>

De foto’s hiernaast maakte hij in één van die Woestijnsteden Timbuktu. Klik op het twitter bericht en bekijk de foto’s in het groot !

 

okt 15 2018

Orkaan Michael

De orkaan Michael kwam afgelopen week aan land als één van de krachtigste orkanen die de VS in de afgelopen 50 jaar heeft aangedaan

Terwijl de orkaan Florence een paar weken terug in de opbouw naar de West kust van de VS en bij “landfall” veel kracht verloor maar wel veel regen veroorzaakte bleek orkaan Michael deze week ook bij het aan het land gaan een zeer zware orkaan.

Michael heeft het plaatsje Mexico Beach in de Amerikaanse staat Florida grotendeels van de kaart geveegd. Veel gebouwen in het dorp met 1000 inwoners zijn totaal verwoest of zwaar beschadigd door de harde wind en overstromingen.

 

Het vervolg

Niet alleen in Florida heeft orkaan Michael veel schade aangericht, ook in de dagen erna trok de orkaan een spoor van vernielingen en overstromingen. De orkaan nam in kracht af maar was als storm nog krachtig genoeg om op grote schaal vernielingen aan te richten en bracht ook buitensporig veel neerslag met zich mee.

De Amerikaanse Geologische dienst USGS laat op de kaart uit de tweet hiernaast de stormtrack zien en op welke plaatsen de storm tot overstromingen , Flashfloods etc heeft gezorgd

Bronnen:

De NOS over de orkaan Michael  >>>

CNN over de schade die Hurricane Michael aanrichtte met schuiffoto’s >>>

 

okt 11 2018

De nieuwe Geologische kaart van Nederland

Na meer dan veertig jaar is er weer een geologische kaart van de ondergrond van Nederland. De kaart, opgesteld door wetenschappers van de Geologische Dienst Nederland, werd vrijdag 5 oktober gepresenteerd. 

Een fragment uit de nieuwe Geologische kaart van Nederland

De nieuwe Geologische kaart is tot stand gekomen door talloze metingen in het grondwater en de bodem plus zo’n 500.000 geologische boringen. Het project werd uitgevoerd door de Geologische Dienst Nederland die dit jaar bovendien haar honderd jarige bestaan viert.


 Meer over de nieuwe Geologische kaart  >>>

De nieuwe Geologische overzichtskaart >>>>


okt 07 2018

Liquefactie op Sulawesi

Het blijkt dat op Sulawesi er vrij veel slachtoffers niet gevallen zijn door de directe gevolgen van de Aardbeving of de Tsunami maar door processen die daarna in gang werden gezet zoals aardverschuivingen en liquefactie, of zelfs door een combinatie van beide processsen.

Aardverschuivingen
Aardverschuivingen kunnen makkelijk optreden op een helling. Na een aardbeving raakt de bodem instabiel en kan wegzakken. Grote stukken van de bodem inclusief bomen en huizen vind je dan terug onder aan de helling.   Dit zien we vaker gebeuren na aardbevingen in tropische gebieden. De bodem is daar vaak al meer doorweekt dan in droge gebieden. Op de foto hier rechts landslides die optraden in Japan , amper een maand geleden na een zware aardbeving op het eiland Hokkaido.

In deze interactieve geo animatie zie je goed wat er op een helling kan gebeuren als de grond instabiel raakt

Liquefactie
Maar wat is nou die Liquefactie?

Vrij snel na de aardbeving en de tsunami op Sulawesi kwamen er bizarre beelden door via Twitter van huizen, telefoonpalen en schuren waarvan het leek alsof ze door het landschap heen schoven.

Geologen hebben de beelden bekeken en gekoppeld aan satelliet beelden en concludeerden dat we hier te maken hebben met een proces dat we liquefactie (soil liquefaction) noemen.

Het is een proces dat we ook wel bodemvervloeiing noemen. Door de trillingen in de bodem, opgewekt door de aardbeving, wordt zandgrond modderig.  Als een bodem al behoorlijk doorweekt is kan het door de trilling van aardbeving als het ware veranderen in drijfzand. Dit engelse artikel laat het proces aardig zien oa met een tekening

Sommige huizen zijn door de vervloeiing honderden meter verderop terechtgekomen.


Extra bronnen :

Meer over de schade agv Liquefactie op Sulawesi (NOS) >>>

In de beelden van deze tweet zie je hoe Liquefactie rijstvelden heeft vernietigd >>>

Liquefactie in de klas laten zien ? Op de Geoproeven staan suggesties met ook een link naar een wat uitgebreider filmpje van IRIS >>>>>

Je kunt liquefactie vrij eenvoudig nabootsen op het strand .. aldus geoloog Bernd Andeweg >>

okt 03 2018

De ruggengraat van de Sahara

Eén 704 kilometer lange spoorlijn, dat is alle rails die er ligt in de Islamitische Republiek Mauritanië. Hij werd in 1963 in gebruik genomen en verbindt de ijzerertsmijn in het noordelijke Zouerat met de haven in Nouadhibou. De tot wel drie kilometer lange treinen behoren tot de zwaarste en langste ter wereld en spelen de hoofdrol in een korte documentaire Backbone of the Sahara.

Bron: NRC.nl >>>>

sep 29 2018

Tsunami Sulawesi

Vrijdag 28 september deden zich verschillende aardbevingen voor in Indonesië vlak voor de kust van Sulawesi. Daaropvolgend werd een tsunami in gang gezet die de stad Palu en omgeving overspoelde.

 

Na de zwaarste aardbeving met een kracht van 7.5  ontstond de tsunami, De stad Palu kreeg de volle laag , onder andere omdat deze stad in een diepe baai ligt waar het water enorm kon ophopen en zodoende metershoge golven het stadje instroomden. De eerste beelden van de tsunami>>

De Amerikaanse geoloog Erik Klemetti had gisteravond al snel de eerste signalen van de aardbeving en de tsunami opgepikt. Hier rechts zijn melding op twitter en de verwijzing naar zijn blog op Discover Magazine.

Of nu de tsunami direct veroorzaakt is door de aardbeving is men het nog niet over eens. Het zou ook kunnen dat de aarbeving een landslide op de oceaanbodem heeft veroorzaakt  met de tsunami als gevolg . Zie dit bericht >>

Wat de oorzaak ook is, er zijn inmiddels honderden slachtoffers : Nu.nl>>>>

Nieuws & updates

30 sept: Wat ging er mis met het tsunami waarschuwings systeem ? >>>

30 sept: De ramp op Sulawesi in beeld (NRC) >>>>>

1 okt: Meer doden dan verwacht en het rampgebied is groter dan gedacht >>>

2 okt: Er komen steeds meer satellietbeelden die de kracht van de aardbeving en de gevolgen laten zien >>>

En ook beelden die bewoners hebben gemaakt tijdens het natuurgeweld >>>

Officieel dodental op Sulawesi opgelopen tot meer dan  1200 >>>>>>

3 okt: Mogelijk is het effect van de aardbeving in het kustgebied versterkt als gevolg van de drassige bodem. (Meer daarover>>> ) Door de trilling van de aardbeving zal Liquefactie opgetreden zijn en zakken gebouwen vrij makkelijk weg of vallen om.  (Liquefactie op de Geoproeven >>)

Extra bronnen :

Kennislink over tsunami’s >>>

Het ontstaan van een tsunami in een geoanimatie >>>

Langs de Ring of Fire >>>

Interactieve platentectoniek kaart van de wereld >>>>

De platentectoniek van Indonesië in een kaartje >>>

De Fysische Geografie van Indonesie uitgelegd in een videoles >>>>

De platentectoniek van Indonesie uitgelegd in een videoles >>>>>

Aardbeving veroorzaakt onderzeese landslide die tsunami in gang zet >>>


Een werkblad bij dit onderwerp >>>>>


sep 27 2018

Mediterrane storm

Het wordt komende  dagen zeer onstuimig weer in het zuiden van Griekenland, vooral op de Egeïsche Zee,  het gebied tussen de zuidelijke Peloponnesos en Kreta. Daar ontstaat een “medicane”.

Dat is een soort Mediterrane variant van een Tropische storm. De naamgeving is een combinatie van de termen ‘mediterranean’ (het Middellandse Zeegebied) en ‘hurricane’ (orkaan).

Net als bij de Tropische stormen in het Caribische gebied is er gevaar voor zeer veel regen en wind en er is gevaar voor flash floods. Maar de koers is net als bij Tropische stormen van te voren niet goed te bepalen.

De NOS over de Medicane >>

Meer op Severe weather >>>

Dat is een soort Mediterrane Tropische storm. Net als bij de Tropische stormen in het Caribische gebied is er gevaar voor zeer veel regen en wind en er is gevaar voor flash floods.

 

 

 

Meer op Severe weather >>>

sep 23 2018

Nederlands Riet

Al eeuwen lang wordt in de Hollandse Veengebieden riet geteeld, onder andere om daken mee te dekken.  Maar dat Nederlandse riet wordt weggeconcureerd.

Riet groeit het beste in een omgeving met veel water, niet al te diep water. En die omstandigheid doet zich voor in de Hollandse Veengebieden zoals de Weerriben  en de Wieden in Overijssel maar bijvoorbeeld ook in Botshol vlak onder Amsterdam. Dat zijn uitsgestrekt moerasgebieden waar in het verleden Veen is gewonnen en het overgebleven landschap  van legakkers en trekgaten is dus een ideal plek voor Riet en dus ook de Rietteelt. Het Nederlandse riet was lang populair en bovendien van hoge kwaliteit.

 

 

 

 

 

Echter de Nederlandse Rietteelt staat onder druk. De concurrentie vanuit China is enorm.

Lees verder >>>

sep 11 2018

Hurricane Florence

De orkaan Florence is de eerste grote Hurricane die nu op de Amerikaanse kust afstevent. De bevolking van verschillende oostelijke staten van de VS is geadviseerd te evacueren . Zij die achterblijven bereiden zich voor
Amper een jaar geleden beleefde de zuidelijke VS en het Caribisch gebied een extreem zwaar orkaanseizoen . Harvey zette om te beginnen de zuidelijke Staten van de VS blank en vervolgens trok orkaan Irma een verwoestend spoor over het Caribisch gebied en Florida .

Orkaan Harvey zette in 2017 Houston en omgeving volledig onder water

Inmiddels is het seizoen van 2018 van start gegaan en de eerste grote orkaan heeft zich aangediend aan de Amerikaanse kust. Orkaan Florence is aangewakkerd tot orkaankracht 4 en stevent af op de Amerikaanse Oostkust. Men verwacht dat de twee Carolina staten het hardste geraakt zullen worden, dus Noord en Zuid Carolina.  De steden Charleston en Savannah hebben de afgelopen 30 jaar al meerdere malen in het spoor van orkanen gelegen (Mitch, Floyd) .  Rond de orkaan Florence zijn nu al windsnelheden rond de 200 kilometer per uur. Het orkaancentrum waarschuwt dat Florence gepaard kan gaan met hevige regenval en overstromingen. De president heeft de bevolking dmv twitter gewaarschuwd voor de kracht van de orkaan.

Het National Hurricane Centre houdt de bevolking oa dmv twitter op de hoogte.  De NASA heeft mooie satellietbeelden van de orkaan .

Hieronder de actuele windkaart waarop de route van Florence goed is te zien.

Over Florence

14 sept Peter Kuipers Munnike vergelijkt Orkaan Florence &  Hurricane Mangkhut  in ZO Azie : NOS journaal (op 15 min 50 sec) >>>>
13 sept: Orkaan Florence in kracht afgenomen, maar blijft gevaarlijk >>
12 sept: Nieuws over Florence van Nu.nl >>>
De ESRI Hurricane map >>>
Twitter updates van het National Hurricane Centre
De actualiteitprikker op Alcarta online Atlas >>>

De stormen van 2017:
De stormen van 2017 >>>
Orkaan Irma >>>>
De Orkaan Harvey 2017  >>>

Extra Geo bronnen: achtergronden / uitleg :
NOAA kaart met alle orkanen/stormen  die nu actief zijn op de Atlantische Oceaan. NOAA >>>
Hoe Tropische stormen ontstaan (geoanimatie)  >>>
Hoe Tropische stormen ontstaan (uitgelegd met AR model !) >>>
Hoe Tropische stormen ontstaan en meer (geoanimatie + uitleg) >>>
Hoe ontstaan Orkanen (Clipphanger , NTR ) >>>

 

sep 10 2018

De Marker Wadden

Ik schreef er al eerder over…….Nederland krijgt er een eilandengroep bij. In het Markermeer is baggerbedrijf Boskalis bezig met de aanleg van het eerste eiland van de Marker Wadden. Dit weekend mochten de eerste bezoekers een kijkje nemen in dit nieuwe land

eindbeeld totaal op ondergrond IJsselmeergebied_V3

Het eerste eiland van de Marker Wadden wordt met 300 hectare groter dan Rottumeroog.

De totale archipel moet uiteindelijk uitgroeien tot een enorm moerasgebied van 10.000 hectare – vijf keer zo groot als de Tweede Maasvlakte.

Daarmee is het een van de grootste natuurherstelprojecten van Europa.

 


Een twitterbericht over de Markerwadden


Meer bronnen

De Marker wadden open voor publiek >>

Lees verder over de plannen >>>

NOS over het eerste stukje dat boven water kwam >>>

De eerste bezoekers van de Marker Wadden konden op 25 september 2016 aan land >>>>

sep 08 2018

De mobiele telefoon explosie

Mobiele telefoons zijn amper meer weg te denken uit ons leven. Terwijl mobiele telefonie nog niet eens zo lang bestaat.

In Japan kwam in 1979 het allereerste mobiele netwerk. In het westen dook de mobiele telefoon in de jaren 80 voor het eerst op in Scandinavië

Sindsdien is de groei hard gegaan. Er zijn nu zelfs ontwikkelingslanden die geen fysiek telefoon netwerk meer hebben aangelegd .

Esri heeft een mooie storymap waarop de ontwikkeling van de mobiele telefonie te zien is .

Naar de storymap >>>

 

sep 06 2018

Natuurgeweld in Japan

Japan had eerder deze zomer al te maken met extreme hitte, veel regen, aardverschuivingen en overstromingen.

Afgelopen week trok met enorm geweld de Tyfoon Jebi vooral over de zuidelijke eilanden. Nu amper een paar dagen later , de straten zijn nauwelijks opgedroogd, laat staan de schade hersteld wordt het Noordelijkste eiland Hokkaido nu getroffen door een zware aardbeving .

Gevolgen van de aardbeving:

De zware aardbeving , met een kracht van M6.7,  deed zich voor niet ver van de stad Saporro.

Het vliegveld liep zware schade op en op verschillende plekken deden zich aardverschuivingen voor.

De enorme regenval afgelopen dagen ivm de Tyfoon Jebi zal daarbij een rol hebben gespeeld, de bodem is mogelijk op verschillende plekken instabiel geraakt.

Extra bronnen :

Tyfoon Jebi  [NOS] >>>
Earth Uncut over Tyfoon Jebi >>>>>
Nu.nl over de aardbeving op Hokkaido >>>
The Guardian over de aardbeving met goede kaartjes en fotoschuif (voor /na) >>>

aug 30 2018

Haringvliet krijgt weer eb en vloed

Het Haringvliet is sinds 1970 door een dam van de Noordzee afgesloten, als onderdeel van de Deltawerken. Maar ruim een jaar geleden besloot minister Schultz dat de deuren van de sluizen deze herfst op een kier gaan, waardoor het Haringvliet weer een combinatie wordt van zoet en zout water

Kaart Haringvliet . Bron NRC >>>

Zes natuurorganisaties kregen  een miljoenendonatie om het getijdenlandschap in het Haringvliet in ere te herstellen. De natuurorganisaties willen voor 2018 een deltalandschap ontwikkelen met slikken, schorren en rietvelden. Verder komen er vogeleilanden en schelpdierbanken. Het moet volgens het Wereld Natuur Fonds, de initiatiefnemer, een walhalla opleveren voor vissen, bruinvissen, dolfijnen en vogels.
[bron NOS>>]
haringvlietscheelhoek2018

Meer achtergronden en bronnen
Het openzetten van de Haringvliet heeft zo zijn voor en nadelen. Lees verder op de NOS website >>>
Lees verder op de website van Trouw >>>
De Haringvliet zet je niet zomaar op een kier (NRC) >>>