Category: Aarde

nov 16 2018

Monster van Napels kan rond 2020 ontwaken

Een van de engste vulkanen van Europa lijkt af te stevenen op een eruptie. Ergens rond 2020 zou de reuzen vulkaan Campi Flegrei bij Napels zijn kookpunt bereiken en tot uitbarsting kunnen komen. Dat becijferen Italiaanse vulkanologen aan de hand van gassen die uit de vulkaan ontsnappen.

Op amper 15 kilometer ten Noorden van Napels ligt het plaatsje Pozzuoli. Een aardig plaatsje met onder andere een lokale camping waar je in alle rust tussen de pijnbomen je tent op kan zetten. Wel af en toe hoor je op de achtergrond van gesis of gesuis en komt je een zwaveldamp tegemoet. Je zit namelijk op een heel licht actieve vulkaan; Volcano Solfatara. Vanaf de camping kun je zo even een kijkje nemen ;-) Solfatara maakt deel uit van een enorm vulkanisch complex Campi Flegrei

Dit enorme vulkanische complex waartegen de miljoenenstad Napels leunt, lijkt sinds 2005 van binnenuit te worden opgepompt met waterdamp en CO2, afkomstig uit het langzaam van kilometers diep omhoog wellende magma. Als die trend doorzet, kan het systeem ergens tussen 2018 en 2022 een kritiek punt passeren, waarna het magma steeds sneller ontgast, tot de vulkaan het niet meer houdt en uitbarst.
In het vulkanisch gebied Campi Flegrei bij Napels zijn er sinds 1950 periodes met aardbevingen. De kans op een uitbarsting neemt toe. De kans dat de Italiaanse vulkaan Campi Flegrei uitbarst neemt met elke aardbeving verder toe. Het is de afgelopen eeuw drie keer onrustig geweest rond de Campi Flegrei. Van 1950 tot 1952, van 1969 tot 1972 en van 1982 tot 1984 werd het gebied getroffen door aardbevingen. De grond kwam meters omhoog. Het havenstadje Pozzuoli ligt vergeleken met 1950 vier meter hoger.


De supervulkaan bij Napels komt zo af en toe in het nieuws omdat er dan bijvoorbeeld nieuwe onderzoeken aangeven dat er iets is veranderd ef dat er extra druk wordt opgebouw:

De Volkskrant in 2017 over het vulkanencomplex  >>>>>

De Volkskrant in 2018 over het vulkaancomplex >>>

NRC over de gevaren van dit vulkanengebied (mei 2017) >>>>

Geoloog Bernd Andeweg over de situatie in / onder Campi Flegrei >>

Vulkanoloog Erik Klemetti (USA) over Campi Flegrei >>>>>


 

nov 11 2018

Oorlog en landschap

1918-2018: Het is nu 100 jaar geleden dat de wapenstilstand werd gesloten van WOI . Eindeloze veldslagen werden in het heuvellandschap van Belgie en Noord Frankrijk uitgevochten. Waarom werd een bepaalde slag juist daar uitgevochten? Hoe werden het verloop en de uitkomst door dat landschap bepaald? Welke sporen van de Groote Oorlog zie je nu nog in het gebied van Ieper en hoe moet je ze bekijken?

Wat begon in augustus 1914 als een bewegingsoorlog met Parijs als hoofdvogel, werd in oktober van datzelfde jaar een stellingenoorlog. De oorlogvoerende partijen moesten, door verkenningsopdrachten in de lucht en op de grond, een zicht krijgen op het natuurlijke landschap (heuvels, bossen, moerassen, riviertjes en beken…), op de bestaande infrastructuur (wegen, spoorwegen en spoorstations, kerktorens, molens…) én op de veldwerken van de vijand. In dit eerste deel overlopen we de belangrijkste factoren die voor een groot stuk de strategieën en het verloop van de oorlog in de Ieperboog bepaald hebben.

Lees verder in WO1.be>>>>>

okt 28 2018

Filipijnens vakantie eiland weer open

Het Filipijnse eiland Boracay was afgelopen zes maanden verboden gebied voor toeristen maar is weer geopend

Volgens president Duterte was het ooit idyllische eiland met de witte stranden de afgelopen jaren veranderd in een beerput.

Nog geen 10 jaar terug stond het eiland op lijstjes van vakantie bestemming met de mooiste stranden. Sindsdien is het toerisme gegroeid. Vorig jaar trok Boracay bijna twee miljoen bezoekers.

Maar de 500 hotels dumpten hun afval waar het kon en lozen het riool in zee. En dat moet anders. Het eiland is nu een half jaar dicht geweest, riolering en afvalsystemen zijn aangepast en er zijn regels gesteld voor de toekomst. Geen auto’s , geen scooters, geen wegwerpplastic en een beperkt aantal bezoekers per jaar.

Boracay weer open>>>

Toen het eiland gesloten werd  >>>

okt 26 2018

(Over)leven in een Afrikaanse megastad

De meeste Afrikaanse migranten trekken niet naar Europa, maar van het Afrikaanse platteland naar de stad. Die steden groeien razendsnel. Zoals het Nigeriaanse Lagos: nu al de grootste stad van Afrika met naar schatting 21 miljoen inwoners, en daar komen elke dag zo’n 2000 migranten bij. Vier keer meer dan gemiddeld in heel Europa. Maar de stad is nooit voor zoveel mensen gebouwd.

De NOS geeft met een mediaproject (tekst/beeld/geluid) een beeld hoe mensen leven (overleven) in deze Afrikaanse megastad >>>>

okt 07 2018

Liquefactie op Sulawesi

Het blijkt dat op Sulawesi er vrij veel slachtoffers niet gevallen zijn door de directe gevolgen van de Aardbeving of de Tsunami maar door processen die daarna in gang werden gezet zoals aardverschuivingen en liquefactie, of zelfs door een combinatie van beide processsen.

Aardverschuivingen
Aardverschuivingen kunnen makkelijk optreden op een helling. Na een aardbeving raakt de bodem instabiel en kan wegzakken. Grote stukken van de bodem inclusief bomen en huizen vind je dan terug onder aan de helling.   Dit zien we vaker gebeuren na aardbevingen in tropische gebieden. De bodem is daar vaak al meer doorweekt dan in droge gebieden. Op de foto hier rechts landslides die optraden in Japan , amper een maand geleden na een zware aardbeving op het eiland Hokkaido.

In deze interactieve geo animatie zie je goed wat er op een helling kan gebeuren als de grond instabiel raakt

Liquefactie
Maar wat is nou die Liquefactie?

Vrij snel na de aardbeving en de tsunami op Sulawesi kwamen er bizarre beelden door via Twitter van huizen, telefoonpalen en schuren waarvan het leek alsof ze door het landschap heen schoven.

Geologen hebben de beelden bekeken en gekoppeld aan satelliet beelden en concludeerden dat we hier te maken hebben met een proces dat we liquefactie (soil liquefaction) noemen.

Het is een proces dat we ook wel bodemvervloeiing noemen. Door de trillingen in de bodem, opgewekt door de aardbeving, wordt zandgrond modderig.  Als een bodem al behoorlijk doorweekt is kan het door de trilling van aardbeving als het ware veranderen in drijfzand. Dit engelse artikel laat het proces aardig zien oa met een tekening

Sommige huizen zijn door de vervloeiing honderden meter verderop terechtgekomen.


Extra bronnen :

Meer over de schade agv Liquefactie op Sulawesi (NOS) >>>

In de beelden van deze tweet zie je hoe Liquefactie rijstvelden heeft vernietigd >>>

Liquefactie in de klas laten zien ? Op de Geoproeven staan suggesties met ook een link naar een wat uitgebreider filmpje van IRIS >>>>>

Je kunt liquefactie vrij eenvoudig nabootsen op het strand .. aldus geoloog Bernd Andeweg >>

sep 29 2018

Tsunami Sulawesi

Vrijdag 28 september deden zich verschillende aardbevingen voor in Indonesië vlak voor de kust van Sulawesi. Daaropvolgend werd een tsunami in gang gezet die de stad Palu en omgeving overspoelde.

 

Na de zwaarste aardbeving met een kracht van 7.5  ontstond de tsunami, De stad Palu kreeg de volle laag , onder andere omdat deze stad in een diepe baai ligt waar het water enorm kon ophopen en zodoende metershoge golven het stadje instroomden. De eerste beelden van de tsunami>>

De Amerikaanse geoloog Erik Klemetti had gisteravond al snel de eerste signalen van de aardbeving en de tsunami opgepikt. Hier rechts zijn melding op twitter en de verwijzing naar zijn blog op Discover Magazine.

Of nu de tsunami direct veroorzaakt is door de aardbeving is men het nog niet over eens. Het zou ook kunnen dat de aarbeving een landslide op de oceaanbodem heeft veroorzaakt  met de tsunami als gevolg . Zie dit bericht >>

Wat de oorzaak ook is, er zijn inmiddels honderden slachtoffers : Nu.nl>>>>

Nieuws & updates

30 sept: Wat ging er mis met het tsunami waarschuwings systeem ? >>>

30 sept: De ramp op Sulawesi in beeld (NRC) >>>>>

1 okt: Meer doden dan verwacht en het rampgebied is groter dan gedacht >>>

2 okt: Er komen steeds meer satellietbeelden die de kracht van de aardbeving en de gevolgen laten zien >>>

En ook beelden die bewoners hebben gemaakt tijdens het natuurgeweld >>>

Officieel dodental op Sulawesi opgelopen tot meer dan  1200 >>>>>>

3 okt: Mogelijk is het effect van de aardbeving in het kustgebied versterkt als gevolg van de drassige bodem. (Meer daarover>>> ) Door de trilling van de aardbeving zal Liquefactie opgetreden zijn en zakken gebouwen vrij makkelijk weg of vallen om.  (Liquefactie op de Geoproeven >>)

Extra bronnen :

Kennislink over tsunami’s >>>

Het ontstaan van een tsunami in een geoanimatie >>>

Langs de Ring of Fire >>>

Interactieve platentectoniek kaart van de wereld >>>>

De platentectoniek van Indonesië in een kaartje >>>

De Fysische Geografie van Indonesie uitgelegd in een videoles >>>>

De platentectoniek van Indonesie uitgelegd in een videoles >>>>>

Aardbeving veroorzaakt onderzeese landslide die tsunami in gang zet >>>


Een werkblad bij dit onderwerp >>>>>


sep 27 2018

Mediterrane storm

Het wordt komende  dagen zeer onstuimig weer in het zuiden van Griekenland, vooral op de Egeïsche Zee,  het gebied tussen de zuidelijke Peloponnesos en Kreta. Daar ontstaat een “medicane”.

Dat is een soort Mediterrane variant van een Tropische storm. De naamgeving is een combinatie van de termen ‘mediterranean’ (het Middellandse Zeegebied) en ‘hurricane’ (orkaan).

Net als bij de Tropische stormen in het Caribische gebied is er gevaar voor zeer veel regen en wind en er is gevaar voor flash floods. Maar de koers is net als bij Tropische stormen van te voren niet goed te bepalen.

De NOS over de Medicane >>

Meer op Severe weather >>>

Dat is een soort Mediterrane Tropische storm. Net als bij de Tropische stormen in het Caribische gebied is er gevaar voor zeer veel regen en wind en er is gevaar voor flash floods.

 

 

 

Meer op Severe weather >>>

sep 23 2018

Nederlands Riet

Al eeuwen lang wordt in de Hollandse Veengebieden riet geteeld, onder andere om daken mee te dekken.  Maar dat Nederlandse riet wordt weggeconcureerd.

Riet groeit het beste in een omgeving met veel water, niet al te diep water. En die omstandigheid doet zich voor in de Hollandse Veengebieden zoals de Weerriben  en de Wieden in Overijssel maar bijvoorbeeld ook in Botshol vlak onder Amsterdam. Dat zijn uitsgestrekt moerasgebieden waar in het verleden Veen is gewonnen en het overgebleven landschap  van legakkers en trekgaten is dus een ideal plek voor Riet en dus ook de Rietteelt. Het Nederlandse riet was lang populair en bovendien van hoge kwaliteit.

 

 

 

 

 

Echter de Nederlandse Rietteelt staat onder druk. De concurrentie vanuit China is enorm.

Lees verder >>>

sep 10 2018

De Marker Wadden

Ik schreef er al eerder over…….Nederland krijgt er een eilandengroep bij. In het Markermeer is baggerbedrijf Boskalis bezig met de aanleg van het eerste eiland van de Marker Wadden. Dit weekend mochten de eerste bezoekers een kijkje nemen in dit nieuwe land

eindbeeld totaal op ondergrond IJsselmeergebied_V3

Het eerste eiland van de Marker Wadden wordt met 300 hectare groter dan Rottumeroog.

De totale archipel moet uiteindelijk uitgroeien tot een enorm moerasgebied van 10.000 hectare – vijf keer zo groot als de Tweede Maasvlakte.

Daarmee is het een van de grootste natuurherstelprojecten van Europa.

 


Een twitterbericht over de Markerwadden


Meer bronnen

De Marker wadden open voor publiek >>

Lees verder over de plannen >>>

NOS over het eerste stukje dat boven water kwam >>>

De eerste bezoekers van de Marker Wadden konden op 25 september 2016 aan land >>>>

sep 08 2018

De mobiele telefoon explosie

Mobiele telefoons zijn amper meer weg te denken uit ons leven. Terwijl mobiele telefonie nog niet eens zo lang bestaat.

In Japan kwam in 1979 het allereerste mobiele netwerk. In het westen dook de mobiele telefoon in de jaren 80 voor het eerst op in Scandinavië

Sindsdien is de groei hard gegaan. Er zijn nu zelfs ontwikkelingslanden die geen fysiek telefoon netwerk meer hebben aangelegd .

Esri heeft een mooie storymap waarop de ontwikkeling van de mobiele telefonie te zien is .

Naar de storymap >>>

 

jul 03 2018

Mount Agung in beeld

Mount Agung op Bali is al sinds eind september vorig jaar actief en wordt niet alleen de door de Indonesische Geologische dienst en internationale geologen in de gaten gehouden maar ook bewoners uit de omgeving volgen de gebeurtenissen op de voet.

Poes met Mt Agung op de achtergrond ; door Ineke Willeboordse

Eén van die live volgers is de Nederlandse Ineke Willeboordse , woonachtig in Tampaksiring,   op ruim 20 kilometer afstand van de vulkaan. Zij woont al zeven jaar aan de voet van de vulkaan en vanuit haar huis volgt ze nu sinds september de Agung met verhoogde belangstelling. Regelmatig legt ze de vulkaan vast met haar camera , als het weer dat toelaat tenminste want grotendeels van de tijd is de vulkaan gehuld in een wolkendek.

Ze is te volgen op twitter, op Instagram en er zijn timelapses van haar hand te vinden op You Tube. Hieronder een greep uit het beeldmateriaal van haar hand,


Mount Agung in een timelapse:

 


Mount Agung in een serie foto’s :

jun 12 2018

Migratieroutes door Afrika

Begin juni was het weer volop in het nieuws. Veel Afrikanen maken de overtocht met bootjes vanaf de kust van Marokko, Lybië, Senegal, Mauritanië of de Westelijke Sahara richting Europa. Velen overleven de barre tocht niet, en degenen die het wel halen, belanden in opvangcentra, veelal in afwachting van hun uitzetting.

Rutas-migración-hacia-europa

Maar waar komen die mensen nu vandaan ? De landen die hierboven genoemd werden zoals Marokko en Tunesië zijn niet de landen waar de migranten vandaan komen, Dit zijn slechts de springplank-landen,

De meeste migranten , zoals wel blijkt uit bovenstaande kaart, komen uit landen ten zuiden van de Sahara zoals Kameroen , Nigeria etc. Dus voordat ze op het strand van Tunesië het bootje in stappen richting Lampedusa hebben ze vaak al duizenden kilometers door Noord Afrika afgelegd op weg naar Fort Europa.

mei 27 2018

Hoe overleven mensen in Oymyakon

Oymyakon is het koudste dorp van de wereld en het wordt het gemakkelijk gemakkelijk -60°C.


Simpele dingen zoals ademen en wandelen zijn er moeilijk. Het leven is er keihard. En toch zijn er mensen die in Oymyakon wonen; het koudste dorp ter wereld.

Hoe overleven zij? Wat eten ze? En waarom kiezen ze ervoor om in de diepvries van de planeet te leven?

Jeroen Meeus ging voor de VPRO serie Goed Volk in het ijskoude hart van Siberië op zoek naar antwoorden.

Over de aflevering >>>>

De aflevering zelf is nog wel te bekijken op NPO Plus gemist >>>>