Category: Aarde platentectoniek

nov 14 2018

Armero 1985

Precies 33 jaar geleden ging de foto de wereld over van het 13 jarige dappere Colombiaanse meisje dat vast zat in de modder. Door deze foto kreeg de vulkaanuitbarsting in de nacht van 13 op 14 november [1985] van de Nevado del Ruiz in Colombia in één keer een gezicht.

omayra-sanchez-1985De Nevado del Ruiz
De top van de Nevado del Ruiz stratovulkaan in Colombia ligt boven de 5000 meter en is eeuwig bedekt met van sneeuw en ijs. Vandaar zijn naam: “Nevado” dat betekent “sneeuw” in het Spaans.

De uitbarsting
Volstrekt onverwacht leidde een relatief lichte  kleine uitbarsting van begin November 1985  tot een enorme ramp. Door de uitbarsting kwamen namelijk hete deeltjes as en puin op het sneeuw en ijs van de top terecht. De sneeuw en ijs van de bergtop smolten door de hitte. Langzaam gleed dat naar beneden. En daardoor ontstond er in de nacht van die 13 op 14 November in 1985 een dodelijke modderstroom. De zware modderstroom liep uiteindelijk met een snelheid van 35 kilometer langs de flanken van de vulkaan naar beneden, richting de Colombiaanse stad Armero.

clip_image0063

Armero
De stad Armero werd in een mum van tijd verzwolgen door de modder en compleet vernield. Het drama was nog niet afgelopen: net als beton, werd deze modderstroom hard. Als je terecht was gekomen in de modderstroom en je kon er niet uit, werd je levend begraven. Diegene die geluk hadden en er uit konden komen, waren allemaal mensen die aan de rand van de modderstroom vast zaten. Het stadje Armero telde ongeveer 27.000 inwoners, 23.000 a 25.000 van hen, stierven doordat ze vast zaten in de modderstroom.

bron >>>>

Meer informatie en bronnen :

. San Diego State University over de Nevado el Ruis >>>>

. BBC “on this day”>>>

. Een videoverslag van de uitbarsting en de gevolgen >>


Een werkblad bij dit onderwerp >>>>>


aug 15 2018

De Krakatau in beeld

De Krakatau (Portugees: Krakatao) is een actieve vulkaan in Indonesië, in de straat Soenda tussen Java en Sumatra.

De vulkaan is inmiddels legenadrisch. Deze actieve vulkaan is in de laatste tweeduizendjaar niet vaak uitgebarsten maar wel heel heftig .

De Krakatau is vooral bekend door de zware uitbarsting in 1883. Met duizenden slachtoffers en overal in de wereld het jaar erna duidelijk merkbare klimaateffecten

Mogelijk heeft rond 500 na Chr nog een zware uitbarsting plaatsgevonden. Volgens verhalen en geschriften uit die tijd zouden hiermee Sumatra en Java van elkaar gescheiden zijn.

Hier rechts een twitterbericht met mooie 360 beeldopnames van de Krakatau dit voorjaar.


Begin augustus maakte James Reynolds van Earthcut TV met een team opnames van de Krakatau van dichtbij

Het team van Earthcut TV heeft ook indrukwekkende nachtopnames gemaakt van de Krakatau en rondvliegend lava >>>

aug 10 2018

Aardbevingen Lombok

Twee weken geleden was de eerste aardbeving op Lombok, vorige week zondag de tweede en donderdag werd het eiland opnieuw getroffen.

Het Indonesische eiland Lombok is zwaar getroffen door 3 stevige aardbevingen en verschillende na-bevingen in de afgelopen twee weken. Na de eerste beving, die een kracht had van 7,0, zijn duizenden mensen uit hun huis geëvacueerd uit vrees voor naschokken. Mogelijk zijn er intussen al meer dan honderd slachtoffers en zeker 13000 woningen zijn zeer zwaar beschadigd.

Direct na de eerste aardbeving brak de chaos los omdat op het noordelijke deel van het eiland en de vlakbij gelegen Gili eilandjes verschillende toeristische resorts gevestigd zijn die bij de aardbeving zwaar getroffen werden. Toeristen wilden zo snel mogelijk van de Gili eilanden weg naar Lombok en vandaar zo snel mogelijk met het vliegtuig weg van het getroffen gebied.

 


Bronnen & updates:
Na de eerste aardbeving >>>
Waarom zoveel aardbevingen bij Lombok ? >>>
De platentectoniek  in een animatie >>>
Op 11 aug blijkt het aantal slachtoffers opgelopen te zijn naar 387 >>>
Nemo Kennislink over de aardbevingen op Lombok >>>

De Platentectoniek bij Lombok + aardbevingen.  Bron NOS >>>

 

 

 

jun 29 2018

Agung …. een update

Sinds september 2017 is de Vulkaan Agung op Bali actief. Met name de eerste 2 maanden vreesde men voor een zware uitbarsting.

Sinds november is het wat rustiger rondom de vulkaan. Heel af en toe worden er kleine erupties waargenomen.

Maar overheden en de vulkanische dienst van Indonesië houden ondertussen  de vulkaan in de gaten en risiconiveau III blijft gehandhaafd. En dus is er nog steeds een veiligheids zone van 4 kilometer ingesteld.

Afgelopen 2 dagen is er toenemende activiteit van de Agung waargenomen. Er zijn nu regelmatige erupties van as en stoom . De hoogste askolom van afgelopen dagen reikte tot 5 kilometer en op veel plekken in de omgeving van de vulkaan werd ook as neergelegd.

Als gevolg van de as erupties is het vliegveld  even gesloten geweest >>>

En op 2 juli verrast de Agung met een uitbarsting die gekenmerkt wordt als een Stromboli type uitbarsting met lava en brokstukken die worden uitgestoten.


De eerste berichten van 2017 over Mt Agung op de Geobronnen >>>

De eruptie van Mt Agung eind november (Geobronnen) >>>>

jun 07 2018

Uitbarsting Kilaueau op Hawaii

Kilaueau Vulkaan op Hawaii uitgebarsten na aardbeving


Het is al enige tijd onrustig rond de Kilauea vulkaan. Na twee zware aardbevingen  ten zuiden van de Pu‘u ‘Ō‘ō krater was begin mei  veel gesteente in het kratermeer terechtgekomen en is het lava-niveau in het kratermeer plots met enige tientallen meters gezakt.

De vulkaan Kīlauea op Hawaii is uitgebarsten maar wel op een wonderlijke manier.   Die lava komt echter niet uit een centrale krater, maar uit verschillende spleten die her en der in de omgeving in het landschap zijn ontstaan.  Lavastromen verspreiden zich nu traag maar wel gestaag over een deel van Big Island. Dit type lava noemt met wel het Pāhoehoe

De dikke lava komt naar buiten via spleten en verspreid zich langzaam over het landschap

Op 15 mei waren  er ruim 18 spleten in het landschap  ontwikkeld waar lava uitstroomt. Op verschillende plekken in de spleten zijn ook lava fonteinen waargenomen van tientallen meters hoog

De lava baant zich een weg door het landschap van Hawaii en walst alles plat wat ie tegenkomt

Op 17 mei heeft de hoofdkrater van het Kīlauea complex van zich laten horen met enorme explosies  met rookwolken en gasuitstoot tot een paar kilometer hoogte.

Het kratermeer van de Kilauea vulkaan op Hawai

Sinds 21 /22  mei zouden  de 21ste en 22ste lava spleten zijn ontstaan en volgens de County of Hawaii alert heeft een lavastroom ook de oceaan bereikt. Gassen die hierbij vrij komen zijn zeer giftig en er kan ook Lava Haze (miniscule glasdeeltjes ) vrij komen.   USGS bericht hierover >>

De lavastroom die zich een weg gebaand heeft naar de oceaan .

Op 5 juni komen de eerste berichten door dat de lavastroom die in de oceaan uitkomt inmiddels een hele baai heeft opgevuld. Deze baai was ooit anderhalve kilometer diep en is nu grotendeels bedolven onder lava.  Meer op het Discover blog >>>

 

De lavastromen hebben inmiddels de oceaan bereikt en bezig met het opvullen van wat ooit de Kapoho baai was.

12 juni: Volgens de berichten op het Discover blog hebben de lavastromen zich in de afgelopen week alleen maar uitgebreid o.a. richting Kapoho bay en Vacationland community . Er zijn nu meer dan 500 woningen vernietigd door de lavastromen op het eiland. Meer op het Discover blog van Geoloog Erik Klemetti >>>>

Op 17 juni vloeit de lavastroom uit de “Fissure 8” nog steeds. Ook wordt vastgesteld dat de snelheid van da lavastroom aanzienlijk is . Opnames van Hawaii News laten zien hoe hard de lavastroom zich voortbeweegt.

Geologen op twitter gaan op basis van het filmmateriaal aan het rekenen en komen op bijna 30 km per uur stroomsnelheid . Naar de berichten en berekeningen >>>

Meer info en achtergronden:

NOS over de lavastroom >>>>

Geoloog Erik Klemetti over de Kilauea vulkaan >>>>

De Geobronnen eerder over de Hawaii hotspot >>>

Een enorme bak aan beeldbronnen verzamelt door  Nesta-US >>>

Een ESRI Storymap over het vulkanisme op Hawaii >>>

De Amerikaanse Geoloog Erik Klemetti op CNN over Hawaii >>>

Esri storymap overde Kilauea uitbarstingen >>>

Meer updates & nieuws :

USGS updates  van 17 mei >>>

Geoloog Bernd Andeweg over de uitbarstingen van afgelopen dagen  (17 mei) >>>>

De 21ste lava spleet heeft zich geopend >>

Lava kruipt door de straten van Hawaii >>>

Nachtbeelden van de lavastromen en fontijnen >>>

Sinds 20 mei is ook de centrale krater actief >>>

De Kapoho baai heeft zich gevuld met lava >>>>

 

 


Geobronnen werkformulier: Twee vulkanen vergeleken >>>>


jun 04 2018

Uitbarsting vulkaan Fuego

In Guatemala zijn zeker 68 mensen om het leven gekomen bij een vulkaanuitbarsting van de vulkaan Fuego, zo’n veertig kilometer ten zuidwesten van hoofdstad Guatemala-Stad.

Pyroclastische stromen bedekken denderen vanaf de vulkaan het omliggende landschap in

Modderstromen zijn ontstaan na de uitbarsting en hebben dorpen in de omgeving overspoeld

Volgens geologen gaat het niet om lava die de hellingen afkomt  maar om twee andere vulkanische verschijnselen

Om  te beginnen zijn het de pyroclastische stromen die de meeste slachtoffers hebben veroorzaakt. Dit is een mengsel van vulkanische as en heet gas dat de hellingen van de vulkaan afrolt en is snel en uiterst gevaarlijk. De hitte van de as verschroeid alles op zijn weg.

Op verschillende plekken is vervolgens de neergedaalde vulkanische as door zware regen opgestuwd tot modderstromen.  Als deze lahar stromen zich mengen met riviertjes ontstaan dodelijke modderstromen.

Lees evt verder in het artikel van Erik Klemetti


Beelden van de Pyroclastische stromen >>>

Lees het hele verhaal op NOS >>>>>

Wikipedia over Fuego >>>

Volcanocafe over de Fuego >>>

Geoloog Erik Klemetti over de Fuego uitbarstingen >>>

De Geobronnen over de Fuego in 2017 >>


   Geobronnen werkformulier: Twee vulkanen vergeleken >>>>


 

apr 12 2018

Scheur in Keniaanse bodem

Al ruim een week houdt een  scheur in de Keniaanse bodem de gemoederen bezig

Eind maart is er in het zuiden van Kenia, tussen de plaatsen Maai Mahiu en Narok, een kilometerslange scheur in de ondergrond ontstaan. De scheur is vijftien meter diep en tot wel twintig meter breed.

Volgens sommige kranten en websites is dit het levende  bewijs dat op die plek Afrika in tweeën aan het splijten is.

Volgens verschillende wetenschappers is slechts de regen de oorzaak.


 Wat is er aan de hand ? NRC zocht het uit !


 

feb 20 2018

Uitbarsting Sinabung

De Sinabung vulkaan op Sumatra barstte afgelopen week weer uit op spectaculaire wijze

De Sinabung is actief sinds 2013 . Met enige regelmaat zijn er uitbarstingen. De uitbarsting van afgelopen week is spectaculair. De rookpluim kwam ruim 7 kilometer hoog.

Mooie plaatjes voor de media… dat wel. Maar voor de bevolking in de omgeving zijn de regelmatige uitbarstingen minder goed nieuws. De uitbarstingen gaan gepaard met rook, as en pyroclastische stromen waardoor een groot gebied rondom de vulkaan niet toegankelijk is.

Geoloog Erik Klemetti over de Sinabung uitbarstingen >>

Filmopnames van de uitbarsting deze week >>>


Updates en meer bronnen:
Top weggeblazen bij laatste uitbarsting >>
De uitbarsting in 2013 >>
De uitbarsting in aug 2017 >>>

feb 08 2018

Aardbeving Taiwan

De Noord Taiwanese stad Hualien en omgeving  werd deze week getroffen door een serie aardbeving. De zwaarste aardbeving had een kracht van 5.7

Bij deze aardbevingen zijn verschillende dodelijk slachtoffer gemeld en zeker nog 67 mensen worden vermist.  Beelden op het nieuws sociale media tonen dat ook meerdere  gebouwen en wegen zwaar zijn beschadigd. Twee bruggen in de stad mogen niet meer worden gebruikt omdat er barsten in zitten. Opvallend is in ieder geval dat verschillende gebouwen niet zijn ingestort maar scheef zijn komen te staan. Het lijkt alsof hier sprake is van Liquefactie. Verschillende geologen delen dit vermoeden op Social media >>

NRC over de aardbeving >>>

Opnames (NU) van gebouwen die scheef zijn komen te staan >>>

Op Geoproeven: Demonstratie van Liquefactie >>>

jan 05 2018

Ontstaan van het Andesgebergte

Volgens de leerboeken van de geologie kan het Andesgebergte eigenlijk niet bestaan: het is te hoog en ligt op de verkeerde plek. Een Amsterdamse aardwetenschapper weet waarom het toch klopt. Het Andesmysterie is ontrafeld: enorme weggezonken aardplaat verklaart kilometershoge bergtoppen
Bij een subductiezone als deze (Nazca plaat duikt onder Zuid Amerikaanse plaat) is het logisch dat er een gebergte ontstaat. Maar zo hoog en omvangrijk als de Andes kan bijna niet. Daar moet wat meer aan de hand zijn. En dat heeft de Nederlandse onderzoeker Wouter Schellart  van de VU uitgezocht.

Lees verder in Volkskrant >>


Meer bronnen en lesmateriaal

Hieronder een paar extra bronnen die (in de basis) de Tectonische processen aan de Zuid Amerikaanse plaatgrenzen goed laten zien. En hier rechts een toepassing voor in de les met de Alcarta online atlas.

Geoanimaties:

Standaard animatie van Subductie >>>>

Subductie en vulkanisme >>>

De Nazca / Zuid Amerikaanse plaat subductie onder de loep (door de BBC) >>>

Wereldkaart met Platentectoniek + aardbevingen, vulkanisme etc >>>>

 

nov 13 2017

Aardbeving grensgebied Iran / Irak

Het grensgebied Iran Irak is getroffen door een zware aardbeving. Volgens de Amerikaanse Geologische dienst een beving met een kracht van 7.3 op de Schaal van Richter

Lokatie van de aardbeving. Bron USGS >>>>

De aardbeving heeft op een geologische interessante plek plaatsgevonden,  namelijk waar de Arabische plaat Noord-Oostwaarts onder Euraziatische plaat schuift. Ooit was dit een subductie zone, maar er is in wezen geen oceanische korst meer over. Nu zijn er dus 2 continentale delen in botsing. Deze breuklijn wordt de Zagrosbreuk genoemd. bron: Bernd Andeweg >>

Verschillende media melden al ruim 500 dodelijke slachtoffers in o.a. de steden Sarpol-e Zahab (Iran) en Sulaimaniya (Irak).

Meer actuele informatie op de USGS website >>>>

De BBC met nieuws over de aardbeving >>>

NRC over de aardbeving >>>


   Een werkblad bij dit onderwerp >>>>>


Voor geologen >>>>

 

 

nov 08 2017

Staat grootste vulkaan van IJsland op uitbarsten?

De aardschokken zijn een verontrustende voorbode van de druk die in het vulkaanstelsel van Bárðarbunga wordt opgebouwd en in de toekomst tot een uitbarsting kan leiden.

Eind september constateerde de Indonesische Geologische dienst sterk verhoogde aardbevngsactiviteit en andere verschijnselen onder Mt Agung op Bali. Voldoende reden om direct alarm te slaan en het direct gebied om de vulkaan te evacueren. Nu ruim een maand later is de vulkaan (zo lijkt het ) weer tot rust en is uitbarstingsgevaar geweken.

Ondertussen hebben de media hebben zich op een andere vulkanische uithoek gestort van onze aardbol. Het schijnt nogal onrustig te zijn onder het Baradarbunga vulkanisch complex op IJsland

National Geographic over het  recent gerommel op IJsland >>>

Geoloog over de vulkanen media hypes >>>>

sep 25 2017

Onrust onder de Agung Vulkaan

De laatste keer dat de Agung vulkaan op Bali uitbarstte was in de jaren 60 met meer dan 1100 doden en ruim 80.000 mensen zonder huis…… Gaat de Agung opnieuw uitbarsten ?

Bali’s highest volcano Mt Agung, seen from the black sand beach at Amed village in East Bali, Indonesia.

Afgelopen maand hebben vulkaandeskundigen van de Indonesische overheid veranderingen gemeten in de omgeving van de vulkaan. Zo ernstig en zoveel bevingen zelfs in de afgelopen weken dat afgelopen vrijdag de hoogste alarmfase van kracht ging.

In een straal van negen kilometer rond de vulkaan is iedereen aangeraden zichzelf in veiligheid te brengen.Inmiddels zijn zo’n 30.000 tot 50.000 mensen geëvacueerd uit het gebied direct om de vulkaan.

Maar ondertussen is de vulkaan nog niet uitgebarsten, en de vraag is of dat we gaat gebeuren. Vulkaandeskundigen van over de hele wereld proberen de boel van dichtbij of verder af en aan de hand van de data die de Indonesische overheid (en Geologische diensten) verschaft in de gaten te houden . Maar een uitbarsting is niet zeker en ondertussen wordt door de media ook nogal wat desinformatie de lucht in geslingerd  Zo was er een website die bij de berichtgeving over Agung beelden liet zien van de Sinabung vulkaan die al enige tijd regelmatig uitbarst.

Ook dit bericht van de NOS is wat dat betreft nogal suggestief >>>>

                                               Bron van kaart Fumihiko Ikegami >>>>


Geoloog Erik Klemetti is wat terughoudender maar schetst wel de seismische onrust  >>>

Vulkanoloog Janine Krippner volgt de ontwikkelingen op de voet,  koppelt de berichtgeving van verschillende Indonesische instanties en geeft die door via Twitter of haar blog  >>>

Geoloog Bernd Andeweg op BNR over de  Mt Agung >>>

Ook de seismologen van het KNMI houden Mt Agung in de gaten >>>>